Deprem Sonrası Kopuk Bölgelerde Acil Haberleşme

Deprem sonrasında hücresel şebeke iki aşamada kaybedilir: ilk sarsıntının ardından gelen anlık aşırı yüklenme ve kilitlenme şebekeyi 1-5 dakika içinde kullanılamaz hâle getirir; baz istasyonlarının yedek enerjisi tükendikçe bölge 2-4 saat (120-240 dakika) içinde tam fiziksel sessizliğe gömülür. BosNets bu andan itibaren, sahaya ek altyapı kurmadan haberleşmeyi sürdürür: cihazlar dağıtıldıktan yaklaşık 5 dakika sonra ekip ağdadır ve mesaj, konum ile acil durum bildirimi şebekeye hiç dokunmadan taşınır. 6 Şubat 2023 depremlerinde bölgedeki iki operatörün toplam 6.350 baz istasyonundan 2.800’ü saniyeler içinde servis dışı kalmıştı. Bu uygulama notu, deprem sonrası kopuk bir bölgede sistemin adım adım nasıl konuşlandırıldığını anlatır.

Deprem sonrasında şebeke neden çöker?

Cebimizdeki telefon tek başına bir haberleşme aracı değildir; yalnızca en yakın baz istasyonuna bağlanan bir uçtur. Asıl iş o istasyonun arkasındaki altyapıda döner ve bu altyapının ayakta kalması iki şeye bağlıdır: elektrik ve merkeze giden bir aktarım hattı. Deprem bu ikisini çoğu zaman aynı anda koparır.

Kayıp iki aşamada yaşanır. Birinci aşama ilk dakikalardadır: herkes aynı anda arama ve mesaj denediği için ayakta kalan istasyonlar aşırı yüklenir ve kilitlenir. Teorik olarak çalışan bir şebeke pratikte 1-5 dakika içinde kullanılamaz hâle gelir. İkinci aşama enerjinin bitmesidir: yedek bataryası olan istasyonlar birkaç saat, jeneratörlü olanlar yakıt bitene kadar dayanır. Yaklaşık 2-4 saat (120-240 dakika) sonra bölge tam fiziksel sessizliğe gömülür ve kapsama alanı haritadan silinir.

Arama-kurtarma ekiplerinin haberleşmeye en çok ihtiyaç duyduğu ilk saatler tam olarak bu aralıktır. Bu yüzden afet planlarında sorulması gereken soru şebekenin ne zaman geri geleceği değil, şebeke yokken hangi sistemin çalıştığıdır.

Konuşlanma adımları

1. BosMag cihazlarının dağıtımı

Sahaya giren her ekip üyesine bir BosMag verilir. Cihaz 7 × 6 cm boyutunda ve 200 gram ağırlığındadır; manyetik tutucusuyla telefonun arkasına sabitlenir ve BosApp ile Bluetooth üzerinden eşleşir. Ayrı bir kurulum adımı, kablolama veya frekans başvurusu yoktur — cihaz telefona sabitlenip uygulamayla eşleştiği anda ağ kurulmuş olur. Cihazlar birbirini bularak örgü ağı oluşturur; ekipteki her cihaz aynı zamanda aktarıcıdır, dolayısıyla ekip enkaz alanına yayıldıkça kapsanan alan da genişler.

2. Kapsamanın BosBase ile büyütülmesi

Saha çok genişse, arada vadi ve tepe varsa ya da koordinasyon merkezi enkaz alanından uzaktaysa BosBase aktarım istasyonu devreye alınır. Daha büyük anteniyle 20 km menzile ulaşır, gücünü güneş enerjisinden alır ve sabit montaj gerektirmez: yüksek bir noktaya bırakılır veya araç tepesine yerleştirilerek hareketli aktarım noktasına dönüştürülür. Jeneratör, kablo ve şebeke elektriği gerekmez.

3. BosApp ile konum, görev ve acil durum

Ekip üyesi yazılı mesaj gönderir, konumunu paylaşır ve haritada diğerlerini görür. Çevrimdışı harita özelliğiyle bölgenin haritası önceden indirilebildiği için internet olmadan da açılır; konum, cihaz içindeki GNSS sensöründen 1,5 m doğrulukla üretilir, yani şebekeye ihtiyaç duymaz. Enkaz altında kalma, düşme veya telefona uzanamama durumları için cihaz üzerindeki acil durum butonu vardır: basıldığında basan kişinin kimliği ve o anki konumu ağdaki herkesin ekranına düşer.

4. Koordinasyon merkezinin görüntüsü

Merkezdeki BosLog ekranı sahadaki tüm cihazları, paylaşılan konumları ve işaretlenen noktaları tek haritada toplar. Görev atanır, hangi ekibin nerede olduğu izlenir; tüm trafik zaman damgasıyla kaydedilir. Operasyon sonrası raporlama ve vaka analizi bu kayıt üzerinden yapılır.

5. Şebeke geri geldiğinde

Bölgenin bir kısmında kapsama geri döndüğünde sistem otomatik olarak hibrit çalışır: şebekesi olan telefonlar mesajlarını internet üzerinden gönderir, olmayanlar örgü ağ üzerinden devam eder. Kapsamaya yeniden giren bir cihazda o sırada biriken mesajlar sunucuyla eşitlenir, böylece operasyon geçmişi bütünlüğünü korur. Kullanıcı hiçbir ayar değiştirmez.

Teknik değerler

Menzil, batarya, boyut, dayanım, konum ve frekans değerleri BosMag ve BosBase ürün sayfalarında yayımlanan üretici değerleridir. Atlama sayısı BosNets cihaz yazılımı v3.5 yapılandırmasından alınmıştır. Kurulum süresi ve önerilen cihaz yoğunluğu BosNets saha ölçümüdür. Baz istasyonu verisi 6 Şubat 2023 depremlerine aittir; şebeke çöküş süreleri afet haberleşmesinde genel kabul gören aralıklardır. Son güncelleme: 3 Eylül 2026.

Saha deneyimi

BosApp ve BosLog, 17-20 Ağustos 2026 tarihlerinde Samsun’da düzenlenen T.C. İçişleri Bakanlığı AFAD Dronla Arama Yarışması’nda dört gün boyunca gerçek bir arama senaryosunun içinde çalıştırıldı. Yarışmaya 81 ilden AFAD ekipleri katıldı. Sahadaki arama-kurtarma personeli dronla tespit ettiği objenin konumunu BosApp üzerinden haritaya işaretledi; Afet Koordinasyon Merkezi olarak kullanılan tırın içindeki İl AFAD Müdürleri aynı işaretleri BosLog haritasında anlık olarak gördü. İşaretlenen nokta ile objenin gerçek konumu karşılaştırılarak sapma ölçüldü. Dört gün boyunca 100’den fazla AFAD çalışanı BosApp’e kayıt oldu.

Bu bir afet konuşlanması değil, kontrollü bir yarışma ortamıydı; ancak sistemin koordinasyon merkezi ile saha arasındaki asıl işi — konum işaretleme ve tek ekrandan takip — gerçek kullanıcılarla ve gerçek bir arama akışının içinde çalıştı. Dört günün ayrıntılı notları blogda yayımlandı.

Bunun dışında sistem, sivil kamu kurumları ve askeri kurumlardan üst düzey yetkililerin bulunduğu ortamlarda, kendi ekipleriyle koordinasyon senaryolarında çalıştırıldı. Kurum adları bu sayfada paylaşılmıyor; ayrıntılı bilgi teknik brifing kapsamında aktarılıyor.

Sık sorulan sorular

Deprem sonrasında hücresel şebeke neden çöker?

İki aşamada. Önce anlık aşırı yüklenme: herkes aynı anda arama ve mesaj denediği için şebeke 1-5 dakika içinde kilitlenir. Sonra enerji: bir baz istasyonunun ayakta kalması için hem elektrik hem de merkeze giden bir aktarım hattı gerekir, deprem bu ikisini aynı anda koparır; yedek bataryalı istasyonlar birkaç saat, jeneratörlü olanlar yakıt bitene kadar dayanır ve bölge 2-4 saat (120-240 dakika) içinde tam fiziksel sessizliğe gömülür. 6 Şubat 2023 depremlerinde bölgedeki iki operatörün toplam 6.350 baz istasyonundan 2.800’ü saniyeler içinde servis dışı kaldı.

Sistemin sahada çalışması için önceden kurulum yapılması gerekir mi?

Hayır. Cihazlar dağıtıldıktan sonra ekip yaklaşık 5 dakika içinde ağdadır: cihaz telefona sabitlenip BosApp ile eşleştiğinde ağ kurulmuş olur. Anten direği, kablolama, SIM kart veya frekans tahsisi gerekmez.

Enkaz alanında elektrik yokken cihazlar ne kadar dayanır?

BosMag ağda açık hâlde 48 saat çalışır; yoğun mesaj ve konum trafiği bu süreyi kısaltır, cihaz sahada şarj edilebilir. BosBase gücünü güneşten alır ve dahili bataryasıyla gece de çalışmaya devam eder.

Kurum kendi kapalı ağını kurabilir mi?

Evet. Kuruma özel kapalı ağ kurulduğunda iletişim verileri kurumun kendi sunucusunda tutulur ve ağa kimin katılabileceğini kurum belirler. Yapı, internet bağlantısı olsa da olmasa da aynı şekilde çalışır.

Afet biriminizin ya da arama-kurtarma ekibinizin sahasında sistemi çalışır hâlde görelim.

Demo veya Teknik Brifing Talep Edin